Kierunek pedagogika
TEORETYCZNE   PODSTAWY  WYCHOWANIA

Zagadnienia  egzaminacyjne

  1. Osobowość, czynniki jej rozwoju w kontekście przemian. Pojęcie wychowania, jego funkcje. Socjalizacja a  wychowanie. Wychowanie  naturalne oraz intencjonalne i zinstytucjonalizowane. Wychowanie równoległe. Samokształtowanie, samowychowanie.  Cele wychowania. Wartości  jako  źródło  wychowania.  Cechy  procesu  wychowania.
  2. Podmiotowość i partnerstwo  w   wychowaniu.  Współudział  wychowanków  w  tym procesie.  Strategie  wychowania –  urabiania  i  oferowania  i  ich  pedagogiczna  wartość.
  3. Środowisko  i  jego  funkcje  wychowawcze. Typologia  środowisk.  Środowisko  lokalne  w  procesie  socjalizacji i wychowania jednostki. Rodzina, klasa  szkolna i grupa rówieśnicza  jako środowiska  wychowawcze. Kierowanie stosunkami  osobowymi.  Środki  masowej  informacji  w  wychowaniu, ich  pozytywny  i  negatywny  wpływ.
  4. Proces wychowania w rodzinie. Funkcje rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji wychowawczej. Postawy rodzicielskie  i  ich  wpływ  na  funkcjonowanie  dzieci. Współpraca nauczyciela ze środowiskiem rodzinnym uczniów.
  5. Sytuacje wychowawcze jako  składniki  procesu  wychowania. Czynniki  warunkujące  przebieg  tego  procesu.  Metody i techniki  wychowania.  Indywidualizacja  w  procesie wychowania. Błędy wychowawcze. Trudności wychowawcze, przejawy, przyczyny,  zapobieganie, przezwyciężanie.
  6. Podstawy komunikacji pedagogicznej.  Dialog – istotą  i  podstawą   wychowania.  Wzorce  komunikacji  między  wychowawcą a  wychowankiem, konsekwencje ich stosowania ( wpływ na  efektywność grupy/klasy oraz na  klimat  emocjonalny  w  niej  panujący ). Kompetencje  komunikacyjne   nauczyciela / wychowawcy.
  7. Nauczyciel – wychowawca – osobą  znaczącą  w kształtowaniu  osobowości  wychowanków.  Osobowość  wychowawcy,  jego  kompetencje  profesjonalne oraz pożądane  cechy  osobowości.
  8. Autorytet  w  wychowaniu.  Wzorce  osobowe.  Autorytet  nauczyciela/ wychowawcy,  jego  współczesne  uwarunkowania.
  9. Współczesne teorie i nurty wychowania. Współczesne wyzwania  wychowania. Dynamika procesu wychowania. Konieczność jego modernizacji i  modyfikacji  pod  wpływem przemian cywilizacyjnych, ekonomicznych, ustrojowych, społecznych oraz  potrzeb środowiska. Przemiany  wychowania w Polsce  i  na  świecie w  kontekście  globalizacji  oraz  integracji  europejskiej.

Literatura podstawowa

  1. Dudzikowa, M. Czerepaniak – Walczak, Wychowanie. Pojęcia, procesy, konteksty. Tom I, II i III. Gdańsk 2007 i nast., Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.
  2. Górniewicz, Teoria wychowania,  Toruń – Olsztyn  2006.  Wyd.  Olsztyńska   Szkoła   Wyższa   im. J.  Rusieckiego.
  3. Kunowski, Podstawy współczesnej  pedagogiki, Warszawa 1993.
  4. Łobocki, Teoria wychowania w zarysie. Kraków 2003, Impuls.
  5. Łobocki, Wybrane problemy wychowania. Nadal aktualne. Lublin 2004, Wyd. UMCS.
  6. Łobocki: Współczesne teorie i nurty wychowania. Kraków 2002 i nast., Impuls.
  7. Nowak, Teorie i koncepcje wychowania. Warszawa 2008, Wyd. Akademickie i Profesjonalne.
  8. Śliwerski, Współczesne teorie i nurty wychowania. Kraków 2007, Impuls.
  9. Tyszka ( red.) Współczesne rodziny polskie – ich stan i kierunki przemian. Poznań 2004, Wyd. Naukowe UAM.
  10. Ziemska ( red.) Rodzina współczesna, Warszawa 2005, Wyd. UW.

Literatura  uzupełniająca

Gajda, Media w edukacji. Kraków 2002, Impuls.

Juszczyk S., Człowiek w świecie elektronicznych  mediów – szanse i zagrożenia. Katowice 2000, Wyd. UŚ.

Łobocki, W poszukiwaniu  skutecznych  form  wychowania, Warszawa  1990.

Rowid, Podstawy i  zasady  wychowania,  Warszawa 1967.

Sośnicki, Istota i  cele  wychowania,  Warszawa  1967.

Ejsmont, B. Kosmalska, Medi, wartości, wychowanie. Kraków 2005, Impuls.

Artykuły  z  czasopism  pedagogicznych:

„Edukacja”, „Kwartalnik  Pedagogiczny”,  „Nowa  Szkoła”, „Kultura  i  Edukacja”,  „Edukacja  i  Dialog”.