Edukacja  elementarna  ze specjalnością dodatkową j. obcy lub terapia psychopedagogiczna

TEORETYCZNE  PODSTAWY   KSZTAŁCENIA  WCZESNOSZKOLNEGO

Zagadnienia  egzaminacyjne

Zagadnienia ogólne

  1. Pedagogika wczesnoszkolna jako subdyscyplina pedagogiczna, przedmiot badań
  2. Dziecko jako podmiot edukacji. Rozwój  i  kształtowanie się osobowości  współczesnego  dziecka w warunkach przemian cywilizacyjnych ( transformacja ustrojowa, rewolucja naukowo – techniczna, rewolucja informacyjna, globalizacja, integracja europejska, ekspansja mass mediów, przemiany  rodziny )
  3. Edukacja wczesnoszkolna, jej swoistość, cele, zadania, funkcje. Zintegrowany system edukacji wczesnoszkolnej, jej wieloaspektowy, ponadprzedmiotowy charakter; implikacje programowe, organizacyjne i metodyczne
  4. Nauczyciel – osobą znaczącą w kształtowaniu osobowości dziecka. Osobowość nauczyciela klas początkowych. Pożądane cechy osobowości oraz kompetencje  pedagogiczne
  5. Konieczność modernizacji oraz intensyfikacji edukacji wczesnoszkolnej w kontekście przemian cywilizacyjnych.

Proces kształcenia

  1. Psychopedagogiczne podstawy procesu kształcenia. Specyfika uczenia się młodszych  uczniów – poznanie  bezpośrednie  i  pośrednie. Uczenie się w  ujęciu tradycyjnym  i  konstruktywistycznym.  Tworzenie środowiska informacyjnego. Udział sfery emocjonalnej w procesie uczenia się.
  2. Wspieranie propedeutycznej aktywności  samokształceniowej  uczniów  jako   element  profilaktyki w  zakresie analfabetyzmu  funkcjonalnego
  3. Podstawa programowa kształcenia  wczesnoszkolnego w  kontekście  reformy  szkolnej.Kryteria doboru i  układu  treści  kształcenia. Program autorski, klasa autorska
  4. Zasady, metody, środki dydaktyczne i formy organizacyjne procesu kształcenia oraz pracy uczniów. Kontrola i ocena osiągnięć uczniów, ocena opisowa
  5. Planowanie pracy dydaktyczno – wychowawczej i opiekuńczej
  6. Trudności i niepowodzenia  dydaktyczne  uczniów  –  przyczyny,  profilaktyka,  diagnoza, terapia
  7. Wspomagająca rola zabawy, jej wartości edukacyjne

Proces wychowania

1.Organizacja procesu wychowania. Troska o wielostronny i harmonijny rozwój osobowości uczniów

* Humanistyczne podejście do uczniów. * Ograniczenie działań bezpośrednich, odejście od strategii urabiania do strategii oferowania. * Przykład osobisty nauczyciela. * Prawo dziecka do błędu

* Plastyczność i elastyczność oraz indywidualizacja w postępowaniu wychowawczym. Wartości  w  procesie  wychowania

  1. Organizacja zespołu klasowego, kierowanie  stosunkami  osobowymi. Klimat emocjonalny w klasie a samopoczucie uczniów
  2. Społeczne funkcjonowanie dziecka w młodszym wieku szkolnym. Kształtowanie poczucia przynależności do społeczności szkolnej, środowiska  lokalnego,  regionu, kraju  oraz  integrującej się Europy. Propedeutyczna edukacja regionalna i międzykulturowa. Przygotowanie uczniów do partnerstwa  kulturowego  w  zintegrowanej  Europie
  3. Wpływ grupy rówieśniczej  na kształtowanie się osobowości dziecka. Stosunki koleżeńskie i przyjacielskie wśród młodszych uczniów. Rozwijanie  kompetencji  kooperatywnych, wdrażanie do współdziałania  i  współpracy
  4. Stymulowanie kreatywności uczniów w  różnych obszarach  ich działalności. Czynniki  wspierające i hamujące
  5. Środowisko lokalne w edukacji wczesnoszkolnej, jego wpływ na kształt  osobowości dziecka
  6. Środki masowej informacji w rozwoju osobowości  młodszych  uczniów
  7. Rodzice jako partnerzy w procesie edukacji ( trójpopdmiotowość ); zasady i formy współpracy
  8. Wychowanie zdrowotne, cele, zadania. Uczeń – współtwórcą swego zdrowia
  9. Trudności wychowawcze, przyczyny, zapobieganie, przezwyciężanie
  10. Praca z uczniem zdolnym – wyzwaniem współczesnej szkoły

 Rozszerzony  wybór  literatury ( w układzie alfabetycznym )

Dziecko  w  szkolnej  rzeczywistości, red. H. Sowińska, Poznań 2011, Wyd. UAM.

Jakowicka M., Wzbogacanie  doświadczeń  uczniów  w  kontaktach ze środowiskiem. Warszawa 1982, WSiP.

Kapica G.( red.), Współczesne konteksty dzieciństwa. Racibórz  2006, Wyd. PWSZ.

Kapica G.( red.), Edukacja  do  współbycia i współdziałania. Racibórz  2010, Wyd. PWSZ.

Klus – Stańska D., Nowicka M., Sensy i bezsensy edukacji  wczesnoszkolnej. Warszawa  2004, WSiP.

Klus – Stańska D.,  Szczepska – Pustkowska  M.,(red.) Pedagogika  wczesnoszkolna. Warszawa 2009, WPiA.  Obowiązkowo – rozdział 14.

Koźmińska I., Olszewska E., Wychowanie przez  czytanie. Warszawa 2010, Wyd. Świat Książki.

Kryk G., Szepelawy M. ( red. ), Edukacyjne dylematy dzieciństwa. Racibórz  2012, Wyd. PWSZ.

Michalak R., Aktywizowanie ucznia w edukacji wczesnoszkolnej. Poznań  2004, Wyd. UAM.

Nikitorowicz J., Edukacja  interkulturowa. Kreowanie tożsamości dziecka. Gdańsk 2009, GWP.

Podstawa programowa kształcenia zintegrowanego. Warszawa 2008, Wyd. MEN.

Rozwijanie kompetencji kluczowych uczniów  w procesie edukacji wczesnoszkolnej, red. J. Uszyńska- Jarmoc i inni. Kraków 2013, Wyd. Impuls.

Siek – Piskozub, Uczyć się bawiąc.  Wyd. Naukowe PWN Warszawa  2001.

Sowińska H., Michalak R. (red.), Edukacja elementarna jako strategia zmian rozwojowych dziecka.  Kraków  2004, Impuls.

Szmidt K. J., Pedagogika  twórczości. Gdańsk  2007. Gdańskie  Wydawnictwo  Psychologiczne ( oraz inne prace tego autora ).

Tapscott D., Cyfrowa dorosłość. Warszawa 2010, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, rozdział 5.

Żylińska M., Neurodydatyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi. Toruń 2013, Wyd. Naukowe UMK.

 

Czasopisma  pedagogiczne

 

„Życie Szkoły”, „Problemy  Wczesnej  Edukacji”,  „Nowa Szkoła”, „Edukacja”, „ Edukacja i Dialog”, „Kultura i Edukacja”

                                                                                    

Literatura uzupełniająca

 

Brzezińska A., Czuba T. i  in. / red./, Dziecko   w  świecie  zabawy  i  w  świecie  języka. Poznań  1995, Wyd. Zysk i  S-ka.

Brzezińska  A.,  Lutomski G. / red. /, Dziecko  wśród  rówieśników  i  dorosłych. Poznań  1995,  Wyd. Zysk i S-ka.

Brzezińska  A.,  Lutomski G. / red. /, Dziecko w  świecie ludzi i przedmiotów. Poznań 1994, Wyd. Zysk i S-ka.

Helm J. K., Katz L. G., Mali badacze. Metoda  projektu  w  edukacji  elementarnej.  Warszawa  2003, Wyd. CODN.

Grzegorzewska S., Różnicowanie kształcenia w klasach początkowych. Kraków 2009, Impuls.

Kapica G., Rozrywki umysłowe w nauczaniu początkowym. Warszawa 1980, WSiP.

Płócińska  M., Rylke H., Czas  współpracy  i  czas  zmian. Warszawa 2002, WSiP.

Uczenie metodą projektów, red. B. D. Gołębniak. Warszawa 2002, WSiP.

Więckowski  R., Pedagogika  wczesnoszkolna.  Warszawa  1985, WSiP.

  • Cykl  książek –  pod  red. B. Dymary  z  serii  Nauczyciele – nauczycielom

tytuły  rozpoczynające się:  Dziecko w  świecie…  Wyd. Impuls  Kraków.

  • Cykl  książek  z  serii  Edukacja małego dziecka,  Wyd. Impuls  ( publikacje z konferencji org.

przez  Wydział Etnologii i Etnografii UŚ w Cieszynie ).